Đức Giáo Hoàng Leo

Vatican new

ĐỨC GIÁO HOÀNG LÊÔ XIV HUỶ BỎ MỘT BIỆN PHÁP TÀI CHÍNH CỦA ĐỨC PHANXICÔ

(dưới thời đức cố GH Phanxico, chúng ta nghe nhiều về GH của người nghèo! Nhưng thật ra, khi không có người giàu giúp, thì GH cũng chẳng có thể là của người nghèo đâu. Chính vì thế, cách đây hơn tháng tôi đã tuyên bố "đổi" hướng mục vụ - tôi chỉ mục vụ cho người giàu! Còn người nghèo, các ace có thể gặp bất cứ LM, GM hay nam nữ tu sĩ khác.)

Khi năm 2025 sắp khép lại, hệ thống tài chính Vatican đang trải qua một trong những đợt tái cấu trúc quan trọng nhất trong nhiều năm

(Vatican, 05.12.2025) – Những quyết định được đưa ra tại Vatican vào đầu tháng Mười Hai cho thấy Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đang nhanh chóng tái thiết cấu trúc tài chính của Toà Thánh, điều chỉnh một trong những di sản nhạy cảm nhất còn lại từ triều đại Đức Cố Giáo Hoàng Phanxicô.

Dấu hiệu rõ nét nhất của sự thay đổi này là sắc lệnh bãi bỏ uỷ ban được thiết lập nhằm thúc đẩy việc gây quỹ cho Vatican – một văn phòng mà ngay từ khi thành lập, nguồn gốc, thành phần và nhiệm vụ đã gây nhiều hoài nghi. Commissio de donationibus, được thiết lập hồi tháng Hai vừa qua khi Đức Phanxicô đang điều trị tại Bệnh viện Gemelli, được giao nhiệm vụ khởi động các chiến dịch quyên góp và tìm kiếm các ân nhân mới cho các dự án của Vatican.

Uỷ ban vốn được phê chuẩn với thời hạn thử nghiệm ba năm, nhưng trên thực tế chỉ hoạt động chưa đầy mười tháng. Quyết định của Đức Lêô XIV – ký cuối tháng Chín và công bố ngày 4 tháng Mười Hai – giải thể toàn bộ cơ cấu này: huỷ các quy chế, vô hiệu hoá các hướng dẫn và miễn nhiệm toàn bộ thành viên. Mọi tài sản thuộc uỷ ban sẽ được chuyển giao cho Toà Thánh, và quá trình thanh lý sẽ do Cơ Quan Quản Trị Tài Sản Tông Toà (APSA), dưới sự điều hành của Đức Tổng Giám Mục Giordano Piccinotti, đảm trách.

Sắc lệnh được ban hành sau nhiều tháng xem xét của Hội Đồng Kinh Tế Vatican. Hội đồng đã đánh giá mục đích, những bước triển khai ban đầu của uỷ ban, đồng thời tham khảo các chuyên gia độc lập trước khi đề xuất tái cấu trúc hoàn toàn phương thức gây quỹ của Toà Thánh.

Uỷ ban vừa bị giải thể gồm toàn các viên chức người Ý, không ai có kinh nghiệm chuyên môn trong lĩnh vực gây quỹ tầm cỡ quốc tế. Chủ tịch uỷ ban, Đức Ông Roberto Campisi, đang phục vụ tại Phủ Quốc Vụ Khanh – cơ quan từng mất quyền quản lý các tài sản tài chính lớn sau vụ thua lỗ nghiêm trọng liên quan đến bất động sản London. Nhiều người ghi nhận nghịch lý: một văn phòng được lập ra để tăng cường minh bạch và tạo niềm tin nơi các ân nhân lại được giao cho những nhân vật gắn với các sai sót hành chính trước đây.

Tháng Chín vừa rồi, Đức Ông Campisi được bổ nhiệm làm Quan Sát Viên Thường Trực của Toà Thánh tại UNESCO – một quyết định được giới quan sát đánh giá như sự điều chuyển ngang, bởi các vị tiền nhiệm trong nửa thế kỷ qua thường được tấn phong giám mục và bổ nhiệm làm sứ thần.

Những nghi ngờ về uy tín của uỷ ban không chỉ dừng ở khía cạnh cơ cấu. Nhiều ân nhân lớn, đặc biệt tại Hoa Kỳ – nơi truyền thống từ thiện phát triển mạnh và đòi hỏi cao về tính minh bạch – tỏ ra lo ngại khi không có chuyên gia Mỹ nào được mời tham gia. Nhiều người cho rằng việc Đức Phanxicô đặt uỷ ban dưới quyền Phủ Quốc Vụ Khanh là bước đi nhằm khôi phục ảnh hưởng cho cơ quan này sau vụ London gây thiệt hại hàng trăm triệu euro.

Sắc lệnh của Đức Lêô XIV dường như muốn giải quyết trực tiếp những mối quan ngại đó. Vốn là người có nền tảng toán học và yêu thích các cơ cấu minh bạch, Đức Tân Giáo Hoàng đang hướng tới việc củng cố hệ thống quản trị tài chính khi Toà Thánh chuẩn bị bước vào Năm Thánh.

Những người am hiểu tại Vatican nhận định rằng, dù không phê phán ý hướng của Đức Phanxicô, Đức Lêô XIV tỏ ra sẵn sàng điều chỉnh – thậm chí đảo ngược – các quyết định trước đây nếu việc thực thi tỏ ra thiếu vững chắc hoặc mơ hồ. Khuynh hướng này đã lộ rõ từ cuối tháng Mười Một, khi ngài xem xét lại các quy định liên quan đến những đại vương cung thánh đường Roma và đưa chúng vào quy trình giám sát thường xuyên của Hội Đồng Kinh Tế. Tháng Mười, ngài cũng đã huỷ một văn kiện năm 2022 vốn tập trung hoá mọi tài khoản của Giáo triều vào APSA và buộc toàn bộ hoạt động tài chính phải đi qua Viện Giáo Vụ (IOR). Chỉ vài ngày trước khi giải thể uỷ ban gây quỹ, ngài tiếp tục đảo ngược một quyết định hành chính khác từ năm 2024 liên quan đến Giáo phận Rôma.

Tình hình tài chính Vatican gần đây có những tín hiệu trái chiều. Một báo cáo mới cho thấy thu nhập tăng đáng kể và mức thâm hụt cơ bản giảm mạnh. Tuy nhiên, hiệp hội đại diện giới nhân viên giáo dân cảnh báo rằng một phần khoản tăng đó đến từ các khoản đóng góp bất thường và lợi nhuận đầu tư mang tính nhất thời, đặt ra câu hỏi về sự bền vững dài hạn.

Chính những lo ngại ấy làm nổi bật tầm quan trọng của các cải tổ mà Đức Lêô XIV đang tiến hành – dù mang tính kỹ thuật – nhưng lại có tác động rộng lớn đến uy tín tài chính của Toà Thánh. Thay cho uỷ ban bị giải thể, Đức Thánh Cha kêu gọi thành lập một nhóm công tác mới để soạn thảo mô hình gây quỹ bền vững, minh bạch và nhất quán hơn. Các thành viên nhóm này sẽ do Hội Đồng Kinh Tế đề cử và được Đức Giáo Hoàng bổ nhiệm sau khi tham khảo Phủ Quốc Vụ Khanh.

Nỗ lực này cho thấy mong muốn không chỉ khép lại một chương trước đây, nhưng còn đặt nền móng cho một tương lai trong đó sự dấn thân của các ân nhân đi đôi với cơ chế quản trị vững chắc.

Khi năm 2025 đang dần kết thúc, hệ thống tài chính Vatican bước vào một đợt tái điều chỉnh sâu rộng nhất trong nhiều năm. Các quyết định của Đức Lêô XIV cho thấy vị giáo hoàng tân cử muốn bảo đảm rằng các cơ cấu kinh tế nâng đỡ sứ vụ của Toà Thánh phải rõ ràng và đáng tin cậy – xứng hợp với chính sứ mạng mà chúng phục vụ.